اطلاعات شخصی

- نام و نام خانوادگی: مرتضی رحیمی 

- سال و محل تولد: 1336، ارسنجان 

- وضعیت شغلی: دانشیار بازنشسته دانشگاه شیراز (بازنشستگی: 1401) 

تحصیلات

  - تحصیلات حوزوی (سطوح عالی) 

  - کارشناسی الهیات و معارف اسلامی — دانشگاه فردوسی مشهد، پذیرفته‌شده 1362، فارغ‌التحصیل 1365 

  - کارشناسی ارشد (گرایش فقه و مبانی حقوق اسلامی) — دانشگاه فردوسی مشهد، فارغ‌التحصیل 1368 

  - دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی — دانشگاه فردوسی مشهد، 1384

 

سوابق آموزشی و خدمت دانشگاهی

- عضو هیات علمی موسسه آموزش عالی فاطمیه شیراز

- عضویت هیأت علمی دانشگاه شیراز (استخدام از مهر 1369)، تدریس در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری در رشته‌های فقه و مبانی حقوق اسلامی و معارف. 

- مرتبه آموزشی: دانشیار؛ بازنشستگی پس از 32 سال خدمت (1401). 

- سابقه مشارکت پژوهشی در بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی (مشهد) در گروه‌های تصحیح متون و بحارالانوار (حدود 5 سال در دوره‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد). 

- راهنمایی، مشاوره و داوری بیش از 115 پایان‌نامه و رساله کارشناسی ارشد و دکتری در رشته‌های فقه، معارف و الهیات (نماینده تحصیلات تکمیلی، استاد راهنما/مشاور/داور).

 

حوزه‌های تخصصی و پژوهشی

- فقه و مبانی حقوق اسلامی (فقه امامیه و مقارن) 

- تفسیر موضوعی و مطالعات قرآنی کاربردی (فقهی-تفسیر) 

- حقوق و فقه خانواده، وقف، وصیت، شفعه، اجاره و قراردادهای فقهی 

- موضوعات فقهی معاصر: حلال و طیب، احکام بهداشتی و عبادی در شرایط خاص (مانند پاندمی)، حقوق مالکیت معنوی از منظر فقه 

- مطالعات متونی و تصحیح رسائل خطی فقهی و اصولی 

- اخلاق اسلامی، شیوه‌های تربیتی و سبک زندگی دینی

 

مسؤلیت‌ها و فعالیت‌های اجرایی و علمی منتخب

- عضویت و تدریس مستمر در دانشگاه شیراز (1369–1401). 

- انتشار و تصحیح مجموعه رسائل خطی و مقالات در مجموعه‌های پژوهشی و کتاب‌های مرجع (همکاری با بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی و چاپ در مجموعه‌های تخصصی). 

- سردبیری و مشارکت در همایش‌ها و مجموعه مقالات (متعدّد). 

- انجام پژوهش‌های موضوعی در زمینه وقف، شفعه، اجاره، حلال/حرام و مباحث فقهی مرتبط با مقتضیات معاصر. 

- ارائه دهنده و سخنران در ده‌ها همایش ملی و بین‌المللی با موضوعات فقهی، قرآنی و فرهنگی.

 

کتب و آثار منتشرشده (انتخابی)

- مجموعه رسائل خطی فارسی — دفتر هشتم (رساله صیغ العقود محمدجعفر آباده‌ای). بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی. 

- مقالات مجموعه‌های «فيض پژوهي» و «طوسي پژوهي» (مقالات تحقیقی درباره فیض کاشانی و شیخ طوسی؛ چند فصل/مقاله در این مجموعه‌ها). 

- مقاله «هزینه‌های نجومی نادوستی (مقاله محبت و دوستى از منظر فقه)»، ديدار تابان، 1400. 

- ترجمه موضوعی: «الاسراف فی القرآن الکریم — مطالعه تفسیر موضوعی» با عنوان «اسراف در قرآن (پژوهش تفسیر موضوعی)»، اندیشه احسان، 1400. 

(فایل و فهرست کامل کتب و فصل‌ها در دسترس است.)

 

مقالات علمی ـ پژوهشی (خلاصه)

- بیش از 110 مقاله علمی و پژوهشی منتشرشده در مجلات و فصلنامه‌های داخلی و مجموعه مقالات همایش‌ها (از جمله مقالات نمایه‌شده در ISC و مجلات معتبر وزارت علوم). 

- موضوعات برجسته مقالات: شفعه، اجاره، وصایت و انصراف وصی، احکام عبادی در شرایط بحرانی (مثلاً طواف و نماز در ایام کرونا)، حلال و طیب، مبانی فقهی رشوه، وقف نابالغ، مستندات فقهی در حقوق معاصر و سایر مباحث فقهی و قرآنی. 

- نمونه‌ای از مقالات نمایه‌شده و شاخص: 

  - «بررسی مبانی مشروعیت نماز میت غیابی در فقه مذاهب اسلامی» — مطالعات تطبیقی فقه و اصول (ISC)، 1401. 

  - «نقش شفعه همسایه از دیدگاه فقه مذاهب اسلامی» — مطالعات تقابلی مذاهب اسلامی (ISC)، 1403. 

  - «معیارهای ضروری غذای حلال با نگاه به واژه خبیث» — مطالعات قرآنی (ISC)، 1398. 

  - «بررسی مبانی فقهي شفعه در اموال منقول از دیدگاه مذاهب اسلامی» — پژوهش‌های فقهي (ISC)، 1396. 

(فهرست کامل مقالات به تفکیک عنوان، مجله و سال انتشار در پیوست موجود است.)

 

مقالات ارائه‌شده در همایش‌ها (نمونه)

- مشارکت فعال در همایش‌های ملی و بین‌المللی در موضوعات: غذاي حلال، نقش قرآن و صحیفه سجادیه در تقویت هویت، احکام عبادی در زمان پاندمی، نقش ادیان در ایجاد امید و صلح، امر به معروف و نهی از منکر، سلامت جسم و روان در سیره نبوی و رضوی و غیره. 

- بیش از 70 ارائه علمی در کنفرانس‌ها و همایش‌های ملی و بین‌المللی (نمونه‌ها و تاریخ‌ها در پیوست آمده است).

 

رسائل و مطالعات تصحیحی

- تصحیح و تعلیق چندین رساله خطی شامل: «رساله یوحنا»، «رساله تحفة العباسیة میرزاى قمی»، «رساله سته ضروریه» و دیگر رسائل خطی در مجموعه‌های بنیاد آستان قدس و مجموعه رسائل خطی فارسی.

 

راهنمایی و داوری پایان‌نامه‌ها

- استاد راهنما، استاد مشاور یا نماینده تحصیلات تکمیلی/داور برای بیش از 115 پایان‌نامه کارشناسی ارشد و دکتری در رشته‌های فقه، معارف و الهیات و برخی رشته‌های میان‌رشته‌ای. (نمونه عناوین و وضعیت دفاع‌ها در پیوست قابل مشاهده است.)

 

همکاری‌ها و نقش‌های فرهنگی ـ علمی

- مشارکت در همایش‌های علمی ـ پژوهشی با موضوعات خانواده، سبک زندگی دینی، امر به معروف و نهی از منکر، ثبات و تغییر در احکام، و نشریات فرهنگی و دینی منطقه‌ای. 

- تولید مقالات ترویجی و فرهنگی در مجلات منطقه‌ای و ملی با هدف ترویج آموزه‌های دینی و فقهی در سطوح عمومی و تخصصی.

 

زبان‌ها و مهارت‌ها

- فارسی: زبان مادری (تدریس و تألیف) 

- توانایی کار با متون عربی و منابع رشته فقه و اصول (مطالعه، تصحیح متون، ترجمه تخصصی) 

- تجربه گسترده در ویراستاری، تصحیح متون خطی و گردآوری مطالب پژوهشی

 

 

افتخارات و نکات تکمیلی

- سابقه 32 سال خدمت دانشگاهی و بازنشستگی در مرتبه دانشیاری (دانشگاه شیراز). 

- همکاری‌های پژوهشی با بنیادها و مراکز تحقیقاتی (از جمله بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی).